Hadrian’s Wall

Wie zich mengt tussen solospelers hoort ongetwijfeld Hadrian’s Wall voorbij komen. Een geliefd spel bij menig solospeler. Door het enthousiasme van anderen besloot ik ook een exemplaar aan te schaffen.

Maar toen… toen stond hij daar. In de kast. Een beetje te verstoffen.

Ik vond het allemaal toch wat intimiderend en de stap om eraan te beginnen voelde als een grote. Misschien herken je dat wel: een spel waarvan iedereen zegt dat het geweldig is, maar waar je zelf maar niet aan durft te beginnen.

Inmiddels is Hadrian’s Wall mijn meest gespeelde spel van dit jaar en behoort het absoluut tot mijn favorieten. Ik wil graag vertellen hoe leuk dit spel is, maar vooral wil ik de mensen die, net als ik, last hebben van ‘angst’ voor de complexiteit van dit spel over de streep helpen.

Ben jij zo iemand? Lees dan snel verder.

De eerste indruk

Zoals ik eerder al benoemde voelde Hadrian’s Wall wat intimiderend. Ik durfde er maar niet aan te beginnen. Na aanmoediging van anderen – “hij is echt niet zo moeilijk als het lijkt” – toch het regelboekje maar doorgenomen.

De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik na het lezen van het regelboekje nog niet echt een gevoel had bij het spel. Daarom besloot ik een playthrough te kijken van SpelleJelle. Dat bleek een schot in de roos. Niet alleen had ik nu echt de ‘feel’ van het spel, ik durfde het ook meteen op tafel te leggen.

Ik zei tegen mezelf: dit is zoiets als Clever op steroïden*, dit kun jij!

En zo geschiedde… potje 1, potje 2… inmiddels speelde ik in de eerste drie maanden van dit jaar al zo’n 30 potjes.
Na dat eerste potje wist ik eigenlijk al: dit gaat een blijvertje worden.

*Dit doet absoluut iets af aan het spel, maar maakte wel dat ik het durfde te gaan spelen.

Hoe wordt het gespeeld?

In Hadrian’s Wall bereid je je voor op verschillende aanvallen. Dit doe je door soldaten te trainen, muren te bouwen of vijanden om te kopen.

Het spel wordt gespeeld op twee vellen papier.
Het linkerblad is het aanvalsblad; hier kun je bijvoorbeeld een muur bouwen en soldaten trainen.

Het rechterblad is het burgerblad. Burgers zijn misschien wel net zo belangrijk in een oorlog als soldaten. Zij kunnen bijvoorbeeld omkopingen doen, diplomatie bedrijven of goederen ruilen.

Je legt de bladen naast elkaar, want ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Hadrian’s Wall wordt gespeeld over zes rondes. Elke ronde is een jaar en aan het eind van elk jaar word je aangevallen.

Elke ronde kent dezelfde opbouw:

1. Opdrachtkaart kiezen
2. Inkomsten
3. Mensen en grondstoffen gebruiken
4. Aangevallen worden

1. Opdrachtkaart kiezen

Je trekt twee kaarten van de stapel en kiest er één. Deze opdracht levert aan het eind van het spel punten op. De gekozen kaart schuif je (half) onder je jaartelling.

2. Inkomsten

Je gaat je inkomsten voor deze ronde verzamelen. Je krijgt:

de inkomsten die staan afgebeeld op de niet gekozen opdrachtkaart
inkomsten vanuit productie die je in de loop van het spel hebt opgebouwd
inkomsten van de bovenste kaart van de aanvalsstapel

Inkomsten zijn personen (meeples) en stenen.

Steen is je enige grondstof.

Personen zijn er in verschillende hoedanigheden: soldaat (zwart), burger (geel), bouwvakker (rood) en knecht (blauw).

3. Mensen en grondstoffen gebruiken

Dit is het echte werk. Hier zit de kern van het spel.

Ik ga kort vertellen wat de bedoeling is; voor een langere uitleg verwijs ik je naar het fijne filmpje van SpelleJelle.

Je gebruikt stenen en personen om verschillende sporen te vullen.

Door het ‘inleveren’ van een burger mag je bijvoorbeeld één vakje op een van de burgersporen afstrepen. Stenen lever je in om een muur te bouwen.

Alle sporen staan met elkaar in verbinding. Soms krijg je een nieuwe soldaat of bediende na het afstrepen van een vakje, maar belangrijker is het om in te zien dat je soldaten moet trainen en een muur moet bouwen om je verdediging op orde te krijgen — en dat je ook ergens punten moet verdienen op de vier puntensporen.

Naast de reguliere sporen zijn er ook extra opties, zoals het bouwen van tuinen of landmarks, het vechten met gladiatoren of het verzamelen van goederen.

Voor al deze dingen staat goed aangegeven wat je ervoor moet betalen en wat je ervoor terugkrijgt, bijvoorbeeld een extra steenproductie of een punt op een van de puntensporen.

Voor welke extra opties je kiest hangt af van je opdrachten, je eventuele campagne-opdracht en je tactiek.

Het lijkt veel en dat is het ook wel. Maar tijdens het spelen valt het eigenlijk verrassend snel op zijn plek.
Maar de gedachte “het is clever op steroïden” heeft mij echt geholpen. Het is kijken, puzzelen en kettingreacties proberen te veroorzaken.

Wanneer je al je mensen en stenen hebt ingezet is het tijd voor fase 4.

Let op: niet-gebruikte items mag je niet meenemen naar de volgende ronde.

4. De aanval

Afhankelijk van het jaar waarin je je bevindt en het level waarop je speelt, worden nu een aantal aanvalskaarten omgedraaid.

Deze aanvallen vinden plaats op rechts, links of in het midden. Daarna wordt gekeken of jouw verdediging op deze drie gebieden sterk genoeg is om de aanvallen tegen te houden.

Bij succes kun je valour-punten verdienen, bij (gedeeltelijk) verlies krijg je disdain.

Na de zesde aanval is het spel afgelopen en volgt de puntentelling.

Je verdient punten voor de vier puntensporen op je linkerblad en voor de opdrachten van de gekozen opdrachtkaarten.
Eventuele disdain zijn minpunten.

Wat vind ik van Hadrian’s Wall?

Laat ik beginnen met zeggen dat Hadrian’s Wall wat mij betreft in de basis een solospel is.
Je kunt het met meerdere spelers spelen, maar eigenlijk verandert dat nauwelijks iets aan de gameplay. Het verschil zit ’m er vooral in dat je scores met elkaar kunt vergelijken.
Maar de campagne uit het boekje is wat mij betreft een veel leukere manier van spelen. Je bent dan niet simpelweg bezig met het behalen van een hoge score, maar moet ook aan voorwaarden voldoen.

Hoewel het thema mij in eerste instantie niet per se aansprak…

Ik begon ooit aan een studie tot leraar geschiedenis, maar haakte (o.a.) af omdat het (te) veel ging over Romeinen en de Middeleeuwen, terwijl mijn interesse vooral lag bij de moderne(re) geschiedenis en de oudheid.
Inmiddels zijn we twintig jaar verder en is er wel iets van interesse in dat tijdperk bijgekomen, maar voor mijn gevoel is het nog altijd veel oorlog, dood en verderf — niet heel gezellig.
En Hadrian’s Wall is wat dat betreft ook niet per se heel gezellig. Er wordt flink gevochten en alles draait uiteindelijk om het goed doorkomen van die aanvallen. Gelukkig is het geheel redelijk abstract en komen er geen echte bloedvergieten voorbij.

Ondanks de redelijke abstractie zit het geheel echt prima in elkaar. Alles klopt.

Met stenen bouw je een muur en die muur helpt je verdediging. Soldaten helpen ook bij de verdediging, maar soms moet je er een inzetten en die doet daarna niets meer. Helaas… gesneuveld.

Het artwork vind ik persoonlijk fantastisch. Hoewel ik normaal wat meer van de schattige diertjes ben (denk aan Harmonies, Cascadia, etc.), doet het artwork van Hadrian’s Wall het bij mij erg goed. Wat ik vooral sterk vind is dat het bijdraagt aan het verhaal zonder overdreven te zijn. Het geheel is op een af andere manier én abstract én verhalend tegelijk.

Zoals eerder genoemd zit er een solo-campagne in het boekje. Wat mij betreft is dat de basis van het spel. Die moet je gewoon lekker gaan spelen. Wil je het spel een keer aan je vrienden laten zien? Speel dan gerust een ‘gewoon’ potje. Maar anders: lekker je tanden zetten in de campagne. En die is (heerlijk) moeilijk, dus voorlopig ben je daar nog niet mee klaar.

Hadrian’s Wall is voor mij het perfecte solospel. Relatief simpel te begrijpen, maar ‘hard to master’.
Een solopotje duurt bovendien ongeveer een half uur (soms zelfs iets korter), waardoor het ook nog eens heel makkelijk tussendoor op tafel komt.

De herspeelbaarheid is hoog en de balans tussen het verhalende en het abstracte is precies goed. Dit alles maakt dat Hadrian’s Wall van mij een 9/10 krijgt.
En eerlijk gezegd: ik verwacht niet dat dit spel snel uit mijn solorotatie zal verdwijnen.

 

Anyone who spends time among solo board gamers will almost certainly hear Hadrian’s Wall mentioned sooner or later. It’s a beloved game among many solo players. Because of the enthusiasm of others, I decided to buy a copy myself.

But then… there it was. Sitting on the shelf. Collecting a bit of dust.

I found it all a bit intimidating and the step to actually start playing felt like a big one. Maybe you recognize that feeling: a game that everyone says is amazing, but one you just can’t quite bring yourself to start.

By now, Hadrian’s Wall has become my most played game of the year and it has firmly earned a place among my favorites. I’d love to tell you how great this game is, but more importantly, I want to help people who — like me — feel a bit of ‘fear’ about the complexity of this game take the plunge.

Are you one of those people? Then keep reading.

First impressions

As I mentioned earlier, Hadrian’s Wall felt a bit intimidating to me. I just couldn’t bring myself to start. After some encouragement from others — “it’s really not as difficult as it looks” — I decided to read through the rulebook.

To be honest, even after reading the rulebook I didn’t really have a good feel for the game yet. So I decided to watch a playthrough by SpelleJelle. That turned out to be a great decision. Not only did I finally get a real feel for the game, but I also felt confident enough to put it on the table right away.

I told myself: this is basically Clever on steroids, you can do this!

And so it began… game 1, game 2… in the first three months of this year alone I already played around 30 games.

After that very first game I already knew: this one is going to stick around.

*This comparison definitely undersells the game a bit, but it did help me get over that initial hesitation.

How is it played?

In Hadrian’s Wall you prepare for various attacks. You do this by training soldiers, building walls, or bribing your enemies.

The game is played on two sheets of paper.
The left sheet is the military sheet, where you can build walls and train soldiers.

The right sheet is the civilian sheet. Civilians might be just as important in war as soldiers. They can, for example, perform bribery, engage in diplomacy, or trade goods.

You place the sheets next to each other, because they are closely connected.

Hadrian’s Wall is played over six rounds. Each round represents a year, and at the end of each year you are attacked.

Each round follows the same structure:

Choose a Fate card
Gain income
Use people and resources
Resolve attacks

1. Choose a Fate card

You draw two cards from the deck and choose one. This card will score points at the end of the game. The chosen card is slid (partially) under your year tracker.

2. Income

You now collect your income for the round. You receive:

the income shown on the Fate card you did not choose
income from production you built up earlier in the game
income shown on the top card of the attack deck

Income consists of people (meeples) and stone.

Stone is your only resource.

People come in different roles: soldiers (black), civilians (yellow), builders (red), and servants (blue).

3. Using people and resources

This is where the real work happens — the core of the game.

I’ll briefly explain the idea here; for a more detailed explanation I once again recommend the excellent playthrough by SpelleJelle.

You use stone and people to fill in various tracks.

For example, by spending a civilian you can mark off one space on a civilian track. Stone is used to build walls.

All tracks are interconnected. Sometimes crossing off a space gives you a new soldier or servant, but more importantly you’ll realize that you really need to train soldiers and build walls to keep your defenses strong — while also finding ways to score points on the four scoring tracks.

In addition to the regular tracks there are several extra options, such as building gardens or landmarks, fighting gladiators, or collecting goods.

For all of these options it is clearly shown what you must pay and what you receive in return, such as extra stone production or points on one of the scoring tracks.

Which options you pursue depends on your Fate cards, your campaign objective, and your overall strategy.

It looks like a lot — and it is. But during play it actually falls into place surprisingly quickly.

Thinking of it as “Clever on steroids” really helped me. You’re constantly looking, puzzling, and trying to trigger chain reactions.

Once you’ve used all your people and stone, it’s time for phase 4.

Important: unused items cannot be carried over to the next round.

4. The attack

Depending on the year you are in and the difficulty level you are playing at, a number of attack cards are now revealed.

These attacks occur on the left, right, or center. The game then checks whether your defenses in those areas are strong enough to withstand them.

If you succeed, you earn valour points. If you fail (partially or completely), you gain disdain.

After the sixth attack, the game ends and final scoring begins.

You earn points from the four scoring tracks on your military sheet, as well as from your chosen Fate cards.

Any disdain counts as negative points.

What do I think of Hadrian’s Wall?

Let me start by saying that, for me, Hadrian’s Wall is fundamentally a solo game. You can play it with multiple players, but it hardly changes the gameplay. The main difference is simply that you can compare scores. The campaign in the rulebook, however, is — in my opinion — a much more interesting way to play. Instead of just aiming for a high score, you also need to meet certain conditions.

Although the theme didn’t initially appeal to me…

I once started studying to become a history teacher, but I dropped out (among other reasons) because the focus was heavily on Romans and the Middle Ages, while my interests were mainly in more modern history and antiquity. Now, twenty years later, I’ve developed a bit more appreciation for that time period — but to me it still often feels like a lot of war, death, and destruction. Not exactly cheerful. And in that sense Hadrian’s Wall isn’t exactly cheerful either. There’s quite a bit of fighting and everything ultimately revolves around surviving those attacks. Fortunately, the whole thing is fairly abstract and there’s no actual bloodshed involved.

Despite that abstraction, the design fits together extremely well. Everything makes sense.

You use stone to build a wall, and that wall strengthens your defense. Soldiers also help with defense, but sometimes you have to send one out and they don’t return. Sadly… fallen in battle.

Personally, I think the artwork is fantastic. Normally I tend to prefer games with cute animals (think Harmonies, Cascadia, etc.), but the artwork of Hadrian’s Wall really works for me.

What I especially like is that it contributes to the story without being overly dramatic. Somehow the whole experience feels both abstract and thematic at the same time.

As mentioned earlier, the rulebook includes a solo campaign. For me, that’s really the core of the game. That’s what you should dive into.

If you want to show the game to friends, you can certainly play a regular game. But otherwise, I’d recommend sinking your teeth into the campaign. And it’s (wonderfully) difficult — so you won’t be done with it anytime soon.

For me, Hadrian’s Wall is the perfect solo game. It’s relatively easy to understand, but hard to master.

A solo game takes about half an hour (sometimes even a bit less), which makes it very easy to get to the table.

The replayability is high, and the balance between theme and abstraction feels just right. All of this earns Hadrian’s Wall a 9/10 from me.

And honestly: I don’t expect this game to leave my solo rotation anytime soon.